Tiếng đàn trên cầu Liễu Khê

Thuyền buôn của Trình Trung Ngộ cập bến dưới chân cầu Liễu Khê vào một chiều cuối xuân, khi nước sông Nam Xang đục ngầu phù sa và mây trên trời thấp đến mức tưởng như chạm được vào ngọn tre.

Chàng là con nhà giàu đất Bắc Hà, mặt mũi sáng sủa, ăn nói khéo léo, quen buôn bán ngược xuôi đã mấy năm. Hàng chở xuống phương Nam là lụa và đồ sành, chở ngược về là gạo và cá khô. Đi đến đâu chàng cũng có người quen, uống rượu với ai cũng được người ta quý. Duy chỉ có vùng Nam Xang này là đất lạ, chàng mới đến lần đầu.

Mỗi buổi sáng, chàng rời thuyền, men theo con đường đất đỏ từ chân cầu đi vào chợ. Con đường ấy chạy ngang một xóm nhỏ người ta gọi là Đông thôn, hai bên là rặng tre già nghiêng ngả, gió thổi qua kêu kẽo kẹt như tiếng người nghiến răng.

Ngay buổi sáng thứ hai, chàng gặp nàng.

Nàng từ trong xóm đi ra, bước chậm rãi, vạt áo màu lam nhạt quét nhẹ trên cỏ còn ướt sương. Đằng sau có một ả thị nữ mặt tròn, tay ôm bọc vải, cúi đầu lặng lẽ theo hầu. Trung Ngộ đứng lại bên vệ đường, giả vờ chỉnh lại quai nón, nhưng mắt không rời được khuôn mặt kia.

Chàng đã thấy nhiều gái đẹp ở kinh kỳ, ở các bến sông, ở những quán rượu có đèn lồng đỏ treo trước hiên. Nhưng người đàn bà này đẹp theo một cách khác. Da nàng trắng như sứ, trắng đến mức gần như trong suốt dưới ánh sáng ban mai. Đôi mắt dài, đen thẳm, nhìn xuống đất mà dường như vẫn nhìn thấy hết mọi thứ. Đôi môi nhạt màu, không tô son.

Nàng đi ngang qua chàng mà không ngẩng lên. Chỉ có một làn hơi lạnh thoảng qua, như hơi nước bốc lên từ mặt giếng sâu.

Từ đó, sáng nào chàng cũng cố đi qua con đường ấy vào đúng giờ ấy. Có hôm gặp, có hôm không. Hôm gặp thì cả ngày ngẩn ngơ, mua hớ bán hớ, bạn buôn trêu chọc mà chàng không nghe thấy. Hôm không gặp thì đêm về nằm trong khoang thuyền trằn trọc, nghe tiếng nước vỗ mạn mà lòng như có lửa đốt.